چکیده فارسی:ارائه ملاکی مشخص برای تفکیک جرایم ناتمام شامل شروع به جرم، جرم عقیم و جرم محال از یکدیگر و تمییز عناوین مذکور از دیگر نهادهای مشابه، در تعیین نوع و میزان واکنش علیه مرتکب موثر خواهد بود. جامع ترین و بهترین معیاری که می توان به عنوان برآیند این اثر ارائه داد، امکان یا عدم امکان وقوع جرم در زمان شروع به اجرا است؛ بدین توضیح که، در فرض اول؛ هرگاه در زمان ورود به عملیات اجرایی (شروع به اجرا) تحقق جرم، غیرممکن باشد، با دو مقوله عملیات مباح و یا جرم محال مواجه می شویم؛ بدین ترتیب که هرگاه «علت غیرممکن بودن جرم»، عدم تکافوی ذاتی رفتار باشد، عمل مذکور اصولا جزء هیچ یک از مصادیق جرایم ناتمام قرار نگرفته و این میزان عمل، مستحق واکنش کیفری نخواهد بود؛ چرا که در واقع شروع به اجرا به عنوان شرط وقوع جرایم ناتمام محقق نشده است. در مقابل چنانچه علت امر ناشی از فقدان موضوع، وجود مانع و یا عدم تکافوی نسبی رفتار باشد، جرم محال رخ داده است؛ در فرض دوم؛ هرگاه در زمان شروع به اجرا، وقوع جرم ممکن باشد، اما ایجاد مانع یا وجود مانع، سبب «عدم تحقق عملی جرم» گردد، شروع به جرم محقق شده است و چنانچه عدم تحقق جرم ناشی از تقصیر یا عیب مرتکب باشد، جرم از نوع عقیم می باشد.   چکیده عربی:ان تقدیم معیار واضح لتصنیف الجرائم غیر المنتهیة (الابتداء بالجریمة، الجریمة العقیمة - الجریمة المستحیلة) بعضها عن بعض و تمییز العناوین المذکورة عن باقی الآلیات الشبیهة، یعتبر من أهم ما یقلق الحقوقیین، و سبب ذلک هو ان عدم تقدیم معیار واضح بهذا الخصوص له تداعیات علی تعیین نوع و مقدار رد الفعل ضد المرتکب. تهدف هذه المقالة الی تعیین معیار «واحد» یمکن من خلاله فرز الجرائم غیر المنتهیة عن باقی الحالات المشابهة. و تمییز و معرفة کل واحدة من الجرائم غیر المکتملة عن بعضها البعض ایضا. و المحصلة هو ان امکانیة او عدم امکانیة وقوع الجریمة وقت البدء بها یعتبر أشمل و أفضل معیار لذلک. ففی الفرضیة الاولی عندما یتعذر تحقق الجریمة وقت البدء بالاعمال التنفیذیة (بدء التنفیذ) فان ذلک من مضامین الاعمال المباحة او الجریمة المستحیلة، علی هذا الاساس فان کان السبب فی «تعذر الجریمة» قصور التصرف ذاتیا فان العمل المذکور لا یدخل ضمن مصادیق الجرائم غیر المنتهیة و ان هذا القدر من العمل لا یستحق العقوبة، لأنه فی الحقیقة لم یتحقق عند البدء بالتنفیذ شرط وقوع الجرائم غیر المنتهیة. اما اذا کان السبب فیها ناتج عن فقدان الموضوع، و وجود مانع او عدم کفایة التصرف نسبیا، فانه قد وقعت جریمة مستحیلة. اما فی الفرضیة الثانیة، فانه متی کان وقوع الجریمة ممکن عند البدء بالتنفیذ، ثم «یعیق عن ارتکابها عملیا عائق ما» و ایجاد مانع او وجوده، فان ذلک من مصادیق البدء بالجریمة، و اذا لم تتحقق الجریمة نتیجة تقصیر المرتکب او عیب فیه، فان ما وقع هو الجریمة العقیمة.

الحضارة هی «أشمل نظام للتعاملات البشریة» التی تتجلی علی مستوی العالم بأسره. لکن هل یمکن للمستضعفین مع بقاءهم علی استضعافهم، أن یبنوا حضارة وتکون لهم کلمة بین الأمم المتحضرة؟ شکّل هذا السؤال اللبنة الأساسیة لهذه الدراسة التی تحاول التطرق إلی مفهوم الإستضعاف من نواح متعددة مع التمییز بین «الإستضعاف» و «الضعف». فقد یؤکد هذا التمییز علی أنّ «الإستضعاف» هو ما یفرضه المستکبرون علی الضعفاء، فی حین «الضعف» هو من عمل المستضعفین والخضوع لما یفرضه علیهم المستکبرون ولا توجد بینهما علاقة تلازم منطقیة. فقد یکون الإنسان مستضعفا من دون أن یکون ضعیفاً، کما یمکن أن یکون مستکبراً من دون أن یملک شروط الإستکبار وهی القوّة. بعد التطرق إلی أنواع الإستضعاف، وأسبابه، وطرقه (مثل الإستخفاف)، رکّز الباحثون علی طرق الإستضعاف وأنواعه. ومن بین أنواع الإستضعاف، کالإستضعاف الفکری، والمعرفی، والإقتصادی، والإجتماعی، تناول «إستضعاف الإیمان والعمل الصالح» بوصفه أحد العناصر الخطیرة والکامنة فی عملیه صناعة الحضارة الإسلامیة. وفی نهایة المطاف تطرقت الدراسة إلی موضوع الإستضعاف الحضاری بصفته استضعافاً شاملاً ویتضمن جمیع أنواع الإستضعاف ومن بینها «الإستضعاف فی الإیمان والعمل الصالح»، واقترحت الصمود (الصمود الحضاری) والمواجهة المباشرة علی کافة مستویات الشؤون الإنسانیة، کطریق للتصدی لهذا النوع من الإستضعاف الشامل الذی لا یُبقی ولا یذر.

چکیده فارسی: مطالعات جرم شناختی همواره بر علت شناسی بزهکاری تا پیشگیری از آن متمرکز بوده است، آن چنان که واضعان سیاست جنایی معمولاً سعی نموده اند تا با توجه به اهمیت و ارزش راهبرد پیشگیری از جرم، بر این مهم سرمایه گذاری نموده و موج بزهکاری را عقب برانند. با این حال، مهندسی تدابیر پیشگیرانه اعم از گونه های جامعه مدار یا موقعیت مدار با تغییر اَشکال جرایم، شرایطی جدید به خود گرفته است. ریزومیک شدن جرایم، مفهومی ضد تمرکز است که متضمن گسترشِ سیال، متکثر، نامکانی و زنجیره ای شدن جرایم در جامعه است؛ پدیده ای که از یک سو به عنوان چالشی جدی فراروی متولیان سیاست جنایی قرار گرفته و از سوی دیگر در مقابل آورده های مکتب بوم شناسی جنایی با تأکید بر مناطق بزهکاری و کانون جرایم قرار می گیرد. از این رو اگرچه راهبرد پیشگیری وضعی از جرمِ با سلسله ی پیچیده از نظارت های فناورانه ی ریزومیک، مورد استقبال جوامع قرار گرفته و در منظر اول امکان کنترل جرایم ریزومیک شده را تا اندازه ای ممکن ساخته است، در عین حال راهکار اساسی، استفاده ی حداکثری از گونه ی پیشگیری اجتماعی است که با ارتقای خودکنترلی شهروندان و شخصیت سازی، از انعقاد تفکر مجرمانه در اذهان افراد جامعه جلوگیری نموده و جامعه را در برابر پدیده ی ریزومیک شدن جرایم مصون می سازد. در این نوشتار، با بررسی جنبه ها و جلوه های ریزومیک شدن جرایم، راهبرد مٶ ثر پیشگیری از این مهم تبیین می شود. چکیده عربی: ترکّزت الدراسات الإجرامیّة دومًا علی تقصّی أسباب الجریمة أکثر من الوقایة منها، بحیث أنّ القائمین علی السیاسة الجنائیّة حاولوا عمومًا أن یکرّسوا طاقاتهم فی مجال الوقایة من الجریمة ودحر موجة الإجرام نظرًا لخطورة هذا المنحی وقیمته؛ مع ذلک فإنّ التخطیط للتدابیر الوقائیّة سواء فی طورها المجتمعیّ أو الموقفیّ یخضع لظروف جدیدة تمخّضت عن تحوّل أنماط الجرائم. فریزومیّة الجرائم، تصوّر لا مرکزیّ ینطوی علی دلالات التوسّع الانسیابیّ فی الجرائم علی الصعید الاجتماعیّ وتعدّدیّتها وتنقّلها وتسلسلها. إنّها ظاهرة تمثّل تحدّیًا صارمًا یواجه القائمین علی التشریع الجنائیّ من جهة، ومن جهة ثانیة تواجه المکاسب التی حقّقتها مدرسة الإیکولوجیا الجنائیّة عبر تأکیدها علی مناطق الجریمة وبؤر الإجرام. ومن هذا المنطلق فعلی الرغم من أنّ المجتمعات لقیت بالترحاب استراتیجیّة الوقایة الوضعیّة للجرائم بالاستعانة بسلسلة معقّدة من الرقابة التقنیّة الریزومیّة، وأنّ هذه الاستراتیجیّة فی النظرة الأولی یسّرت إمکانیّة ضبط الجرائم الریزومیّة إلی حدٍّما، إلّا أنّ الحلّ الأساس الناجع یکمن فی توظیف الوقایة الاجتماعیّة إلی أقصی حدودها؛ الأمر الذی یحول دون نشوء الأفکار الإجرامیّة لدی أبناء المجتمع، ویوفّر المناعة للمجتمع إزاء الجرائم الریزومیّة عبر الارتقاء بالمواطنین فی التحلّی بضبط النفس وتکوین شخصیّاتهم. وسعی هذا البحث إلی دراسة مناحی ریزومیّة الجرائم ومظاهرها، وسلّطت الأضواء علی الاستراتیجیّة المؤثّرة للوقایة من هذه المعضلة.

چکیده فارسی: رعایت حقوق بشر یکی از مهم ترین وظایف نهادهای نظام عدالت کیفری است. در بین این نظام، ضابطان با رسالت نیابتی، تکالیفی در راستای کشف جرم به عهده دارند. این ماموران، موظف به رعایت اصول حقوق بشر در مرحله کشف جرم می باشند. اصول حقوق بشری ناظر به متهم در مرحله کشف جرم عبارتند از: رعایت حقوق شخص تحت نظر، بهینه سازی زیرساخت ها، اصل توجه به حیثیت، کرامت و شخصیت اشخاص، اصل احترام به آزادی افراد و ممنوعیت توقیف خودسرانه متهم و اصل رعایت حریم خصوصی. رعایت حقوق شخص تحت نظر نیز حاوی این اصول می باشد: پیش بینی اصل مشروعیت استجواب کیفری، امکان حضور وکیل از ابتدای دادرسی و توجه به اصل برائت در مرحله کشف جرم که دین اسلام با توجه به تعالیم جهانی خود، مبین و اشاعه دهنده حقوق بشر می باشد. یافته های این مقاله موید مسبوق بودن الزامات حقوق بشری ضابطان در مرحله کشف جرم در منابع و مبانی فقهی، نقش آن در تحقق سلامت دادرسی کیفری و استانداردسازی عملکرد ضابطان و جانمایی این اصول در مقررات ایران می باشد. چکیده عربی: مراقبة حقوق الانسان تُعدُّ من أهم مَهامّ مؤسسات نظام العدالة الجزائیة. و فی هذا النظام علی الضابطة العدلیة تکالیفُ حول اکتشاف الجریمة. هؤلاء العلماء موظّفون علی مراعاة مبادیء حقوق الإنسان وقت اکتشاف الجریمة. تشمل مبادیء حقوق ا لإنسان للمتهمین فی مرحلة الاکتشاف: رعایة حقوق الشخص تحت المراقبة؛ و تحسین الاُسس؛ و مبدأ احترام بکرامة المتهم و شخصیّته؛ و مبدأ احترام بحریّة الفرد؛ و حظر الاحتجاز التعسّفی للمتّهم؛ و مبدأ الخصوصیة. یتضمّن احترام حقوق المحتجز أیضا مایلی: توقّع مبدأ شرعی للاستجواب الجزائی؛ و امکانیة وجود مُحام فی بدایة المحاکمة؛ والاعتناأ بمبدأ البراءة أثنا اکتشاف الجریمة. إنّ الدّین الاسلامی، حسبَ تعالیمه العالمیة هو مناصر و ناشر لحقوق الانسان؛ و الآیات الکریمة و الرویات الفقهیة مُد مجَة فی بعض مبادیء حقوق الانسان التی تُشیرُ مبادیءَ دینیة و لکن یری البعضُ أنها نتیجةٌ الفکر الغربی و القانون العُرفی. بالإضافة إلی المبادیء و المصادر الفقهیة؛ تمّ توقیع معاهداتٍ دولیةٍ فی هذا الصدد، بما فی ذلک الإعلان العالمی لحقوق الانسان ) 1948 (. الذی یتضمنّ المبادیء المحددّة فی الإسلام. و عالج المجلس التشریعی الایرانی هذه المسألةَ فی القوانین العادیّة، الموضوعیة منها و الرسمیة. یدمجُ قانون العقوبات هذه المبادیء مع تغییرات کبیرةٍ فی المبادیء و الأرکان. فی هذا البحث یَتمُّ فحصُ المبادیء الاساسیة لحقوق الانسان و تحلیلها وفقاً للمبادیء الاسلامیة و المواد القانونیة معاً. و تؤکّد نتائجُ علی أهمیة التقیّد إلی الزامات حقوق الانسان فی اکتشاف الجریمة فی المآخذ و المصادر الفقهیة و دورها فی تحقیق صحّة القانون الجنائی؛ تقنین تصرّف الضبّاط؛ و تثبیت هذه المبادیء فی القانون الإیرانی.

چکیده فارسی:تشخیص جرم مرکب از جرم ساده به عنوان یکی از نتایج تقسیم بندی جرایم از لحاظ عنصر مادی، از جهات مختلف از جمله چگونگی تحقق جرم، تشخیص قانون لازم الاجرا، تحقق مرور زمان، تعیین مسوولیت کیفری و دادگاه صالح دارای اهمیت است. با این حال، تا کنون ماهیت این جرم در حقوق کیفری ایران به روشنی تبیین نشده و صرفا به توضیحات مختصر و ذکر مصداق واحد (کلاهبرداری) اکتفا شده است. در تفسیر ماهیت پیچیده جرم مرکب دو برداشت متفاوت وجود دارد که مورد بررسی و نقد قرار گرفته است. در این مقاله تعیین ماهیت جرم مرکب و تمیز آن از جرم ساده بر اساس مطلق یا مقید بودن جرم صورت گرفته که بر این اساس جرم مرکب همانند جرم ساده اعم از مطلق یا مقید است. مهم ترین فایده این تقسیم بندی علاوه بر شناسایی بدون ابهام ماهیت جرم مرکب، تعیین مصادیق دیگری برای آن، علاوه بر جرم کلاهبرداری است. چکیده عربی:تمییز الجریمة المرکبة من الجریمة البسیطة کنتیجة لتقسیم الجرائم علی أساس العنصر المادی، مهم جدا لأسباب عدة منها تعیین کیفیة وقوع الجریمة والقانون اللازمة لها، ومدی مرور زمنها وتعیین المسئولیة للمجرم والمحکمة المختصة لها. علی أنه لم تبین بوضوح ماهیة الجریمة المرکبة فی القانون الایرانی واکتفی بشرح ملخص وبیان مصداق واحد مثل الاحتیال. ویمکن عرض التفسیرین للماهیة المعقدة للجریمة المرکبة. هذا المقال یتطرق إلی تبیین ماهیة الجریمة المرکبة وتمییزها من الجریمة البسیطة ویبین أنه للجریمة المرکبة إطلاق وتقیید کما للجریمة البسیطة. وفائدة هذا التقسیم معرفة الجریمة المرکبة من دون إبهام وتعیین المصادیق الأخری لها غیر الاحتیال.

چکیده فارسی:اهمیت سیاسی و امنیتی انقلاب رنگی موجب شده که در این مقاله به امکان سنجی وقوع انقلاب رنگی در ایران پرداخته شود. کوشش مقاله حاضر این است که به این سوال مهم پاسخ دهد که آیا در ساختار سیاسی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران امکان وقوع انقلابی رنگی وجود دارد یا خیر؟ در این مقاله ابتدا ضمن بیان چگونگی وقوع انقلاب های رنگی در کشورهای گرجستان، اوکراین و قرقیرستان به تحلیل عوامل موفقیت انقلاب های رنگی در این کشورها پرداخته شده و سپس با تحلیل ساختار سیاسی اجتماعی ایران دلایلی هفتگانه برای ممکن نبودن وقوع انقلاب رنگی در ایران ذکر شده است.   چکیده عربی:ان الاهمیة السیاسیة و الامنیة للثورة الملونة، دفعت بهذا المقال الی دراسة امکانیة وقوع مثل هذه الثورات فی ایران. و یسعی المقال الی الاجابة علی هذا التساؤل المهم، و هو: هل هناک امکانیة لوقوع ثورة ملونة فی هیکلیة ترکیبة الکیان السیاسی و الاجتماعی للجمهوریة الاسلامیة الایرانیة، ام لا؟ و بعد ان یعوم المقال بدراسة کیفیة وقوع الثورات الملونة فی بلدان مثل: جورجیا، اوکرانیا و قرغیزیا، یقوم بتجلیل اسباب نجاح هذه الثورات الملونة فی تلک البلدان، ثم و من خلال تحلیل الترکیبة السیاسیة و الاجتماعیة الایرانیة یورد سبعة ادلة علی عدم امکانیة حصول الثورات الملونة فی ایران.

تحلیل گفتمان رویکردی میان رشته ای است که از طریق مطالعات تحلیل متون، زبان شناسی، سبک شناسی و نقد ادبی با ادبیات مرتبط است. در واقع تحلیل گفتمان با دخالت دادن عواملی همچون ایدیولوژی، قدرت، تاریخ و. . . در ارتباط با زبان ها از جمله طنز به تفسیر متن کمک می کند. . زکریا تامر، ادیب و روزنامه نگار سوری است که با «داستان های کوتاه طنز» در جهت مبارزه با خفقان سیاسی و بیداری اجتماعی گام برمی دارد. دراین مقاله برآنیم تا داستان طنزی «الجریمة» و جان مایه ی تاریخی آن و هدف اصلی نویسنده را که مبارزه با نظام فاسد است، تبیین نماییم. زکریا تامر در این داستان با نقد اوضاع سیاسی و اجتماعی سوریه فضای زندگی مردم را در آن برهه ی زمانی و مکانی به تصویر می کشد. از نتایج مهم تأثیرگذاری طنز در این داستان، استفاده ی نویسنده از مبالغه و اغراق، تضاد و کنایه است که به صورت مختلف طنز واژگانی، طنز موقعیتی و طنز شخصیتی تبلور دارد. همچنین، از قهرمانان تاریخی به صورت مقلوب و واژگون بهره می برد تا تشویش ها و پریشانی های جامعه ی خود را در داستان هایش انعکاس دهد.

چکیده فارسی:شهید سیدمحمدباقر صدر از کسانی است که نظریه نسبتا جامعی را در خصوص چیستی، امکان، ضرورت، شرایط و چگونگی تحقق «انقلاب» تحت رهبری مکتب اسلام مطرح کرده است. نظریه او در باب انقلاب نه از نوع نظریه های پسینی یا تحلیل گر بلکه از نوع نظریه های پیشینی و هنجاری یا راهنمایی کننده و دلالت گر و در نتیجه تعیین کننده جهان نگری و ایدئولوژی انقلاب است. او در این راستا با تکیه بر ارکان و بنیان های نظری سنت های تاریخ و آزادی انسان به مساله امکان انقلاب و ضرورت آن برای جوامع اسلامی در دوران معاصر می پردازد و سپس با تکیه بر عواملی چون مکتب و ایدئولوژی، شرایط زمانی و آمادگی، شناخت مکتب و مقتضیات، توان رهبری، اراده و امکانات و توانایی ها، به بیان چگونگی تحقق انقلاب تحت رهبری مکتب اسلام می پردازد.   چکیده عربی:الشهید السید محمدباقر الصدر، من الشخصیات التی طرحت نظریة شاملة حول ماهیة و امکانیة و ضرورة و شروط تحقق الثورة و کیفیة حدوثها فی ضوء الرؤیة الاسلامیة.و نظریته فی هذا المجال (مجال الثورة) لیست من نوع النظریات القدیمة او التحلیلیة و انما من نوع النظریات التقدمیة السلیمة او النظریات الراشدة الهادفة التی تحدد فی النهایة النظرة العالمیة والفکریة للثورة.و یتطرق الشهید علی هذا الصعید الی موضوع امکانیة تحقق الثورة و ضرورتها للمجتمعات الاسلامیة فی الوقت الحاضر من خلال الاعتماد علی الاسس النظریة والسنن التاریخیة و حریة الانسان. ثم یتطرق الی تبیین موضوع امکانیة تحقق الثورة بقیادة الدین الاسلامی من ا خلال الاستناد علی عدة عوامل مثل: الدین، الایدیولوجیا، الظروف الزمانیة، الاستعداد، الاحاطة بالمدرسة التی ینتمی الیها والمتطلبات، القدرة علی القیادة، الادارة، الامکانیات والقدرات الموجودة.

چکیده فارسی:پیشگیری وضعی به عنوان یکی از روش های پیشگیری، به مجموعه تدابیری اطلاق می شود که کاهش و حذف موقعیت ها و فرصت های ارتکاب جرم را سرلوحه اقدامات خود قرار داده است. یکی از دلایل اقبال به این نوع پیشگیری، ناکارآمدی پیشگیری اجتماعی است. این نوع پیشگیری، هر چند فرایند گذار از اندیشه به عمل را با مانع مواجه می کند، اما خود با موانع و محدودیت هایی همراه است که کارایی آن را کمرنگ می نماید. افزون بر ملاحظات حقوق بشری، این محدودیت ها عبارتند از: تحمیل هزینه و ایجاد مسوولیت برای بزه دیدگان، ایجاد ترس از جرم، همچنین ایجاد اضطراب و ترس در افراد ضعیف و ناتوان از مشکلات ناشی از اجرای راهکارهای پیشگیری وضعی است. همچنین جا به جایی جرم، امری که سبب تغییر عمل مجرمانه در زمان، مکان، شیوه ارتکاب و نوع جرم ارتکابی می شود؛ به عنوان یکی از چالش ها باید مورد توجه قرار گیرد.   چکیده عربی:یعتبر المنع الوضعی أحد الطرق أسالیب المنع، و یطلق علی مجموعة من الخطوات التی تهدف الی الحد من و إزالة مواضع و فرص ارتکاب الجریمة. إن أحد أسباب الاقبال علی هذا النوع من المنع هو عدم فاعلیة المنع الإجتماعی، و بالرغم من ان العبور من حالة النظریة الی حالة التطبیق واجه بعض الموانع فانها هی ذاتها تصطدم بموانع و قیود تقلل من فاعلیتها. فبالاضافة الی الملاحظات التی تخص حقوق الانسان، فانها تواجه القیود التالیة:تحمیل اصحاب الجنح نفقات و مسؤولیات، التخویف من الجریمة، و کذلک ایجاد حالة من القلقل و الخوف لدی الأفراد الضعفاء و العاجزین من المشاکل الناتجة عن تطبیق طرق المنع الوضعی. کما ان تغییر الجریمة أمر یؤدی الی التغییر فی العمل الإجرامی من ناحیة مکان و مکان و طریقة ارتکابها و نوع الجریمة المرتکبة، و هی بعض العقبات التی یجب الالتفات الیها.

چکیده فارسی:بر اساس فلسفه تعلیم و تربیت نظری و رویکرد استنتاجی در آن، نظریه و عمل تربیتی نیازمند مابعدالطبیعه است. این رویکرد مبتنی بر این پیش فرض است که بایدها و ارزش ها از هست ها و واقعیت ها استنتاج می شود و همچنین هر حکمت نظری، نوع خاصی از حکمت عملی را ایجاد می کند. این نوشتار درصدد است تا با اثبات «امکان استنتاج فلسفه تعلیم و تربیت از وجودشناسی اسلامی»، برخی از دلالت های تربیتی وجودشناسی اسلامی را استنتاج نماید.در فلسفه اسلامی همه مباحث فلسفی و مسائل مابعدالطبیعی به مباحث وجودشناسی گره خورده است و عمده ترین مباحث این نوع از وجودشناسی عبارت اند از: تمایز میان ماهیت و وجود، اصالت وجود، تشکیک در حقیقت وجود و اشتداد وجودی. با توجه به این اصول، مطالب این پژوهش در دو قسمت: الف) تاثیر وجودشناسی اسلامی بر انسان شناسی و تربیت؛ ب) تاثیر وجودشناسی اسلامی بر علم شناسی و تعلیم، شکل گرفته است. چکیده عربی:استنادا إلی فلسفة التعلیم والتربیة النظریة والاتجاه الاستنتاجی فیها، یغدو من الواضح ان النظریة التربویة والعمل التربوی بحاجة إلی نظرة ما بعد الطبیعة. و هذا الاتجاه مبنی علی افتراض مسبق و هو ان القیم والواجبات و ما ینبغی أن یکون تستنتج مما هو کائن و من واقع الحیاة. و مثلما ان کل حکمة نظریة تخلق نوعا خاصا من الحکمة العملیة، یحاول هذا البحث من خلال إثبات امکانیة استنتاج فلسفة التعلیم والتربیة من معرفة الوجود الإسلامی، استنتاج بعض الدلالات التربویة لمعرفة الوجود الإسلامی.فی الفلسفة الإسلامیة ارتبطت کل المباحث الفلسفیة و مسائل ما بعد الطبیعة بمباحث معرفة الوجود. و أهم مباحث هذا النوع من معرفة الوجود عبارة عن التمایز بین الماهیة والوجود، و إصالة الوجود، والتشکیک فی حقیقة الوجود. و فی ضوء هذه المبادی قسمت مواضیع هذا البحث إلی قسمین: و هی: أ. تأثیر معرفة الوجود الإسلامی فی معرفة الإنسان و فی التربیه؛ ب. تأثیر معرفة الوجود الإسلامی فی معرفة العلم و فی التعلیم.